Porównanie programów Nawrockiego i Trzaskowskiego. Co zaskakuje?

Dwoma liderami sondaży, w wyborach prezydenckich 2025, są Rafał Trzaskowski oraz Karol Nawrocki. Reprezentują oni również dwie największe siły polityczne w kraju – Prawo i Sprawiedliwość oraz Platformę Obywatelską. W czym dokładniej różnią się ich poglądy? Czy są między ich przekonaniami jakieś podobieństwa? Ten artykuł ma stanowić analizę ich programów, udostępnionych na ich stronach w internecie. Linki w źródłach.

Czy poglądy prezydenta RP są tak ważne i dlaczego?

Wybory odbędą się 18 maja, czyli już za pięć dni. Według większości przedwyborczych ankiet, Prezydentem Rzeczpospolitej Polski zostanie obecny Prezydent Warszawy. Było już jednak wiele sytuacji w historii politycznej świata i naszego kraju, że nie zawsze tego rodzaju przewidywania się sprawdzały. Przykładem może być niespodziewana, dla sporej części społeczeństwa, wygrana Andrzeja Dudy w 2015 r. 

W każdym razie, można założyć, że w Pałacu Prezydenckim będzie urzędował albo Trzaskowski, albo Nawrocki. Pochodzą oni z partii, które walczą ze sobą co najmniej od dwudziestu lat, więc ich stanowiska wobec pewnych zjawisk się naturalnie różnią. Jednak mają ze sobą też część punktów stycznych.

Nie da się ukryć, na co zwracają uwagę niektórzy komentatorzy życia politycznego, że prezydent w naszym kraju nie posiada zbyt wielkich kompetencji. Pełni on przede wszystkim funkcje reprezentatywne. Niemniej jednak wpływa znacząco na dyplomację, posiada prawo weta i inicjatywę ustawodawczą. Z tego powodu myślę, że światopogląd przyszłej głowy państwa jest istotny, a ten temat interesujący.

Polityka zagraniczna i bezpieczeństwo – Polska w NATO i Unii Europejskiej

Polityka zagraniczna to temat, który nie jest zbyt mocno rozwinięty ani u Trzaskowskiego, ani u Nawrockiego. Na stronie żadnego z nich nie ma poświęconej osobnej kategorii na te zagadnienia. Polityk Platformy pisze jednak w rubryce “Dowiedz się dlaczego kandyduję”, że chce utrzymywać silne relacje z sojusznikami w Europie, jak i Stanami Zjednoczonymi. Oprócz tego wskazuje, że chce wspierać innowacje i badania naukowe, dzięki czemu Polska będzie miała silniejszą pozycję w regionie. 

U obecnego prezydenta Warszawy można znaleźć też pewne plany odnoszące się do Ukrainy i Ukraińców. Stwierdza, że chce chronić rolników polskich przed nieuczciwym importem, co prawdopodobnie odnosi się do produktów pochodzących właśnie stamtąd. Ponadto, chce ograniczyć świadczenie 800+ do Ukraińców jedynie pracujących i mieszkających w Polsce.

Prawicowy kontrkandydat ma nieco inną wizję kraju na arenie międzynarodowej. Chciałby skupić się przede wszystkim na rozwoju relacji ze Stanami Zjednoczonymi oraz naszym miejscem w NATO. Niedawno zresztą udostępnił zdjęcie z Donaldem Trumpem, co może być tego symbolem. Jest też bardziej sceptyczny wobec Unii Europejskiej. Chciałby wypowiedzieć Zielony Ład oraz Pakt Migracyjny, co może pogorszyć stosunki z państwami członkowskimi.

Do Ukrainy odnosi się podobnie jak jego rywal, chociaż dobitniej. Mówi o tym, że Polacy powinni mieć pierwszeństwo w dostępie do wszelkich usług społecznych, sprzeciwia się “niekontrolowanemu napływowi żywności”, a także podkreśla, że nie wyśle nigdy polskich żołnierzy na wojnę za wschodnią granicą.

Kwestie bezpieczeństwa zostały już częściowo poruszone wyżej, ale zagłębiając się w nie bardziej, możemy zobaczyć istnienie pewnej zgodności między dwoma kandydatami. Oboje mówią o potrzebie zwiększenia wydatków na obronność do 5% PKB, ale co ciekawe, już teraz Polska jest jednym z liderów NATO pod tym względem. Różnią się oni między sobą głównie szczegółami. Dla przykładu – reprezentant partii Tuska proponuje, by co 60 dni spotykał się prezydent z przedstawicielami wszystkich opcji politycznych w kraju. Za to działacz wspierany przez Kaczyńskiego pisze o “Konstytucji Bezpieczeństwa RP”.

Sfera gospodarcza – integracja wolnego rynku z silnym państwem

Kolejną sferą, o której warto powiedzieć więcej jest ekonomia. Tak Rafał Trzaskowski, jak i Karol Nawrocki są raczej centrystami, którzy przeplatają wątki wolnorynkowe bardziej interwencjonistycznymi. 

Jednym z pomysłów obecnego lidera sondaży jest wybudowanie Nowego Centralnego Okręgu Przemysłowego, w czym nawiązuje do COPu budowanego w II RP. Ów plan ma opierać się na poczynieniu wielkich inwestycji państwowych, wspieraniu prywatnych przedsiębiorstw, ale też unowocześnieniu szkół, szpitali i schronów na terenie Podkarpacia. Rządowy kandydat mówi też o potrzebie wydawania pieniędzy na unowocześnianie Sił Zbrojnych, przede wszystkim w polskim przemyśle, chcąc by to było przynajmniej 50%.

Ciekawym projektem jest także Prezydencki Fundusz Inwestycyjny. Ma on wynosić dwa miliardy złotych i być przeznaczany przez prezydenta na wsparcie regionów, które szczególnie ucierpiały na transformacji gospodarczej. Miałyby to być przede wszystkim rozwijanie infrastruktury społecznej i transportowej.

Z drugiej strony, widać w jego poglądach elementy nawet mentzenowskie. Mówi o uproszczeniu prawa gospodarczego, a specjalną, odrębną kategorią w jego programie jest “Deregulacja”. Wspomina w tamtym miejscu o rozszerzeniu aplikacji MObywatel i domniemaniu niewinności podatnika, co stanowi raczej postulaty popierane dość uniwersalnie. Z drugiej strony, jeden punkt brzmi “1 za 2” i tam Trzaskowski twierdzi, że chce aby wprowadzenie każdej nowej regulacji wiązałoby się z usunięciem dwóch istniejących.

Omawiany wyżej kandydat mówi o wprowadzeniu PFI oraz NCOP, a Nawrocki próbuje go przebić (przynajmniej deklaratywnie). Mówi o “Wielkiej Czwórce Rozwoju”, wśród której wymienia Centralny Port Komunikacyjny, atom, porty oraz strefy inwestycyjne. Ponadto chce, aby 5 miliardów rocznie wydawano na rozwój sztucznej inteligencji, komputerów kwantowych i przełomów w biotechnologii. Podobnie jak jego przeciwnik polityczny, wspiera także lokalne inwestycje. Dość dużo tego, trzeba przyznać, choć niezbyt wiadomo skąd znajdą się na to środki.

Popierany przez PiS działacz wspomina także o tym, aby państwo wspierało rządowe i samorządowe budownictwo. Sprzeciwia się wprowadzeniu waluty euro oraz umowie UE-Mercosur. Proponuje waloryzację emerytur opartą o wskaźnik inflacji. Postuluje także stworzenie Centrum Obsługi Pacjenta, które pozwoliłoby zmniejszać kolejki do lekarzy.

Z drugiej strony, chociaż nie mówi on nic o deregulacji w przeciwieństwie do swego oponenta, to wiele miejsca poświęca podatkom. Można znaleźć tam propozycje takie jak: obniżka VATu z 23% do 22%, podwyższenie II progu podatkowego, obniżka PITu do 0% dla rodzin z przynajmniej dwoma dziećmi, obniżka cen prądu, likwidacja podatku Belki, jak i konstytucyjny (!) zakaz podatku katastralnego.

Dwie sprawy. Pierwsza: widać, że Nawrocki dotyka tematów, które mogą “zaboleć” Trzaskowskiego. Mówi o obniżce VATu (a to kiedyś rząd Tuska podwyższył go) czy emeryturach. Druga: oboje wydają się próbować ugrać coś na wyborcach Mentzena, a częściowo może też Zandberga czy Biejat. Czy im to wyjdzie, to oczywiście inna sprawa.

Inne tematy i podsumowanie obu programów

Właściwie poruszone wyżej tematy prawie, że wyczerpują programy wyborcze polityków. Można wspomnieć jeszcze o sprawach obyczajowych, o których politycy raczej się nie rozwodzą za wiele. Co znamienne, na stronie Rafała Trzaskowskiego jest mowa o “zdrowym rozsądku w życiu społecznym”, a u Karola Nawrockiego o “normalnym państwie”. Jak się okazuje, są różne rozsądki i różne normalności.

W programie prezydenta Warszawy znajdziemy punkt, w którym jest mowa o liberalizacji prawa aborcyjnego i wsparciu programu in vitro. Za to u Prezesa IPNu możemy znaleźć stwierdzenie o “bezpiecznym dzieciństwie bez ideologii”. Oznacza to sprzeciw wobec tranzycji płciowej dla dzieci (i młodzieży?), adopcji dzieci przez pary homoseksualne i prawdopodobnie edukacji seksualnej – choć to ostatnie nie jest powiedziane bezpośrednio.

Jak widać, między oba politykami są istotne różnice, ale też wcale nie tak mało podobieństw. Ich pomysły na Polskę są niestety dość ogólnikowe, a gdyby kandydaci pokusili się w nich o większą szczegółowość, to prawdopodobnie bardziej klarownym byłoby, jak się różnią między sobą w niektórych konkretnych kwestiach.

Źródła:

• M. Cedro, Polska już teraz wydaje najwięcej na obronę pod względem PKB wśród krajów NATO, Polska Agencja Prasowa, 2024, https://www.pap.pl/aktualnosci/polska-juz-teraz-wydaje-najwiecej-na-obrone-pod-wzgledem-pkb-wsrod-krajow-nato, [dostęp: 13.05.2025]
• J. Ceglarz, Karol Nawrocki spotkał się z Donaldem Trumpem. „To był zaszczyt”, Business Insider, 2025, https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/karol-nawrocki-spotkal-sie-z-donaldem-trumpem-to-byl-zaszczyt/yvgg8lx, [dostęp: 13.05.2025]
• J. Sawicka, T. Sawczuk (w rozmowie z Andrzejem Bobińskim), O kampanii inaczej, Polityka Insight Podcast, 2025, open.spotify.com/episode/2rSQhydKOz7qH6KyEjaERN?si=2e1bc682e1124578, [dostęp: 13.05.2025]
• M. Piedziuk, W. Szacki (w rozmowie z Andrzejem Bobińskim), Mentzen rozpycha się na pudle, Polityka Insight Podcast, 2025, open.spotify.com/episode/3ARrJ2T9w9tD76oAA4gXx5?si=4a36ba2139274450, [dostęp: 13.05.2025]