Zerowy VAT na żywność w Polsce obowiązuje od 1 lutego 2022 roku i został wprowadzony jako element tarczy antyinflacyjnej. Mechanizm działa tak: podstawowe produkty spożywcze, które wcześniej były opodatkowane 5-procentową stawką VAT, teraz są całkowicie zwolnione z tego podatku.
Fakty są proste – ulga została kilkakrotnie przedłużana, ale jej przyszłość zależy od decyzji rządu i zgody Unii Europejskiej. Według danych Ministerstwa Finansów, zerowy VAT miał pierwotnie obowiązywać do końca lipca 2022 roku, ale został przedłużony do 30 czerwca 2024 roku.
Do kiedy zerowy VAT na żywność zostanie utrzymany
Zgodnie z aktualnymi przepisami, zerowy VAT na żywność obowiązuje do 30 czerwca 2024 roku. Po tej dacie stawka podatku powróci do poziomu 5 procent, chyba że rząd zdecyduje o kolejnym przedłużeniu.
Minister finansów Tadeusz Kościński wielokrotnie podkreślał, że decyzje o przedłużeniu zerowego VAT zależą od sytuacji gospodarczej i zgody Komisji Europejskiej.
Wedlug danych z Ministerstwa Finansów, każde przedłużenie ulgi wymaga formalnego wniosku do instytucji unijnych i ich akceptacji.
Jakie produkty objęte są zerowym VAT
Lista produktów objętych zerowym VAT obejmuje podstawową żywność, która wcześniej była opodatkowana 5-procentową stawką. Konkretny przykład to:
- Mięso i produkty mięsne
- Ryby i owoce morza
- Mleko i produkty mleczne
- Jaja
- Oleje i tłuszcze jadalne
- Warzywa i owoce
- Zboża i produkty zbożowe
- Cukier
- Sól
- Herbata i kawa
Zerowy VAT nie obejmuje wszystkich produktów spożywczych. Artykuły luksusowe, alkohol czy słodycze nadal są opodatkowane wyższymi stawkami.
Wpływ zerowego VAT na ceny produktów
Dane pokazują jasno – obniżenie VAT z 5 do 0 procent nie przełożyło się na proporcjonalne spadki cen w sklepach. Większość produktów potaniała o 2-4 procent, a nie o pełne 5 procent.
Przyczyny tej różnicy to marże handlowe, koszty logistyki i fakt, że VAT to podatek od wartości dodanej, nie od ceny końcowej. Sklepy często nie przekazywały całej ulgi konsumentom.
Według analiz branżowych, największe spadki cen odnotowano w przypadku podstawowych produktów jak mleko, jaja czy mięso. Mniejszy wpływ ulga miała na ceny owoców i warzyw, gdzie sezonowość ma większe znaczenie niż podatki.
Stanowisko Unii Europejskiej wobec zerowego VAT
System VAT w Unii Europejskiej jest zharmonizowany, co oznacza, że kraje członkowskie nie mogą samodzielnie wprowadzać stawek poniżej określonych minimów. Standardowa minimalna stawka VAT w UE wynosi 15 procent, a obniżona – 5 procent.
Zerowy VAT na żywność wymaga specjalnego zezwolenia Komisji Europejskiej. Polska musiała udowodnić, że ulga jest tymczasowa i uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami gospodarczymi.
Jak informuje portal direct.money.pl, podobne rozwiązania stosują inne kraje UE, ale zazwyczaj dotyczą one węższej grupy produktów lub są ograniczone czasowo.
Procedura przedłużania zerowego VAT na żywność
Każde przedłużenie zerowego VAT wymaga złożenia formalnego wniosku do Komisji Europejskiej minimum 3 miesiące przed wygaśnięciem obecnych przepisów. Wniosek musi zawierać uzasadnienie ekonomiczne i prognozę wpływu na budżet państwa.
Komisja Europejska ocenia każdy wniosek pod kątem zgodności z prawem unijnym i wpływu na jednolity rynek. Decyzja zazwyczaj zapada w ciągu 2-3 miesięcy od złożenia wniosku.
Rzeczywistość jest inna niż deklaracje polityczne – nawet pozytywna decyzja KE nie gwarantuje automatycznego przedłużenia. Ostateczną decyzję podejmuje rząd, biorąc pod uwagę sytuację budżetową i gospodarczą.
